´╗┐
´╗┐

Historia Muzeum Mineralogicznego Uniwersytetu Wrocławskiego i jego zbiorów

  • Karl von Raumer (1783-1865)prof. Karl von Raumer

Gromadzenie zbior├│w mineralogicznych w Uniwersytecie Wroc┼éawskim datuje si─Ö od za┼éo┼╝enia Gabinetu Mineralogicznego w 1812 roku. Jego kierownictwo zosta┼éo powierzone Karolowi von Raumerowi, kt├│ry jednocze┼Ťnie zosta┼é mianowany profesorem mineralogii w Uniwersytecie Wroc┼éawskim.


Na pocz─ůtek Gabinetowi przekazano zdekompletowany zbi├│r minera┼é├│w Wy┼╝szego Urz─Ödu G├│rniczego we Wroc┼éawiu. Z tego zbioru stworzono ma┼é─ů kolekcj─Ö do cel├│w dydaktycznych i umieszczono w wynaj─Ötym lokalu.

  • KonwiktKonwikt
Dalszy rozw├│j Gabinetu Mineralogicznego datuje si─Ö od 1815 roku, kiedy to zakupiono kolekcj─Ö minera┼é├│w znanego kolekcjonera Mendera z Freibergu za kwot─Ö 4000 talar├│w. Zbi├│r ten, wed┼éug ┼Ťwiadectwa wsp├│┼éczesnych, mia┼é du┼╝─ů warto┼Ť─ç naukow─ů i w┼Ťr├│d prywatnych kolekcji we Freibergu uwa┼╝any by┼é niezaprzeczalnie za pierwszy po zbiorze 'ojca geologii' A. G. Wernera. W zakupionym zbiorze szczeg├│lnie cenna by┼éa kolekcja minera┼é├│w z G├│r Kruszcowych.
  • Henrich Steffens (1773-1845)prof. Henrich Steffens
Zbiory Gabinetu Mineralogicznego ros┼éy i w 1815 roku w┼éadze uniwersyteckie przekaza┼éy mu pi─Ö─ç pomieszcze┼ä w istniej─ůcym obecnie budynku Konwiktu przy ul. Ku┼║niczej 35. Prof. K. Raumer po o┼Ťmioletniej dzia┼éalno┼Ťci na stanowisku dyrektora Gabinetu Mineralogicznego przeni├│s┼é si─Ö w 1819 roku do Halle. Po jego odej┼Ťciu dyrekcja gabinetu przesz┼éa w r─Öce znanego filozofa i przyrodnika Henryka Steffensa, Norwega z pochodzenia, kt├│ry b─Öd─ůc profesorem fizyki wyk┼éada┼é r├│wnie┼╝ mineralogi─Ö. W 1833 roku kierownictwo gabinetu przej─ů┼é Ernest Friedrich Glocker, profesor mineralogii. Kierowa┼é nim do 1855 roku, kiedy to na stanowisko dyrektora Gabinetu Mineralogicznego powo┼éano prof. Ferdynanda R├Âmera. W okresie kadencji prof. Glockera nauki mineralogiczne na Uniwersytecie Wroc┼éawskim prze┼╝ywa┼éy sw├│j rozkwit, czego dowodem by┼éy pierwsze habilitacje z mineralogii. Sam Glocker odkry┼é kilka nowych minera┼é├│w. R├│wnie┼╝ na jego cze┼Ť─ç C. F. Naumann w roku 1855 syderogel zawieraj─ůcy adsorbowany H2SO4 nazwa┼é glockerytem. Obecnie minera┼é ten zosta┼é zdyskredytowany.
  • Ferdinand R├Âmer (1818-1891)prof. Ferdinand R├Âmer
  • Pierwszy przewodnik po Muzeum Mineralogicznym autorstwa F. R├Âmera z roku 1868Pierwszy przewodnik po
    Muzeum Mineralogicznym
    autorstwa prof. F. R├Âmera
    (1868)
Prof. F. R├Âmer zas┼éu┼╝y┼é si─Ö natomiast w okresie swej 32-letniej kadencji (1855-1887) znacznym powi─Ökszeniem zbior├│w mineralogicznych. Przede wszystkim stworzy┼é dodatkowo dzia┼é paleontologiczny, do kt├│rego w roku 1856 zakupiono mi─Ödzy innymi zbi├│r skamienia┼éo┼Ťci sylurskich z okolic Ole┼Ťnicy zebranych przez aptekarza Oswalda. W 1857 roku pozyskano zbi├│r flory karbo┼äskiej w spadku po zmar┼éym w Wa┼ébrzychu mistrzu g├│rniczym o nazwisku Bocksch. Dziesi─Ö─ç lat p├│┼║niej Wy┼╝szy Urz─ůd G├│rniczy we Wroc┼éawiu przekaza┼é kolekcj─Ö skamienia┼éo┼Ťci i ska┼é z obszaru Dolnego ┼Ül─ůska. R├│wnie┼╝ sam R├Âmer odda┼é gabinetowi sw├│j zbi├│r skamienia┼éo┼Ťci zebranych podczas podr├│┼╝y do Ameryki P├│┼énocnej, Skandynawii, Rosji i innych kraj├│w. Ponadto zbi├│r wydatnie powi─Ökszy┼é si─Ö w 1863 roku po zakupieniu minera┼é├│w z kolekcji nauczyciela Rennschmidta.

  • Friedrich Martin Websky (1824-1886)prof. Friedrich Martin
    Websky
  • Heinrich Fiedler od 1865 roku kustosz Gabinetu Mineralogicznegodr Heinrich Fiedler
  • Ksi─ů┼╝ka H.Fiedlera o minera┼éach ┼Ül─ůska z roku 1863Ksi─ů┼╝ka dr. H.Fiedlera
    o minera┼éach ┼Ül─ůska
    (1863)
Z okazji 50-lecia Uniwersytetu Wroc┼éawskiego w 1861 roku dyrektor gabinetu uzyska┼é obietnic─Ö otrzymania nowego pomieszczenia, gdy┼╝ dotychczasowe w budynku Konwiktu okaza┼éo si─Ö ju┼╝ za ciasne. Jednak┼╝e obietnica ta zosta┼éa zrealizowana dopiero w 1866 roku, po wybudowaniu gmachu zwr├│conego frontem ku Odrze. Najwy┼╝sze pi─Ötro w tym gmachu oddano do dyspozycji Gabinetu Mineralogicznego. Przy urz─ůdzaniu muzeum w nowym pomieszczeniu du┼╝e zas┼éugi po┼éo┼╝y┼é znany mineralog prof. Martin Websky (1824-1886) oraz kustosz dr Hans Fiedler, autor pierwszej monografii o minera┼éach Dolnego ┼Ül─ůska.
  • Arnold von Lasaulx (1839-1886)prof. Arnold von Lasaulx
  • Andreas Arzruni (1847-1898)prof. ndreas Arzruni
  • Johannes-Georg Lehman (1851-1925)prof. Johannes-Georg
    Lehman
Zas┼éug─ů M. Webskiego by┼éo stworzenie wystawy mineralogicznej oraz skompletowanie zbioru minera┼é├│w ┼Ťl─ůskich, kt├│rych wi─Ökszo┼Ť─ç zebra┼é osobi┼Ťcie w czasie d┼éugoletniej s┼éu┼╝by w g├│rnictwie, nast─Öpnie przekaza┼é muzeum. W okresie kadencji prof. R├Âmera habilitowali si─Ö we Wroc┼éawiu znani p├│┼║niej mineralodzy: Martin Websky, Arnold Lasaulx, Andreas Arzruni, Johannes Lehmann, Carl Hintze.

  • Carl Hintze (1851-1916)prof. Carl Hintze
  • Podr─Öcznik Mineralogii Carla Hinzego z roku 1897Podr─Öcznik Mineralogii
    prof. Carla Hinzego (1897)

Nast─Öpc─ů F. R├Âmera, jako dyrektora, by┼é od roku 1892 wybitny mineralog prof. Carl Hintze, kt├│ry jednocze┼Ťnie wyk┼éada┼é na uniwersytecie mineralogi─Ö i krystalografi─Ö. W uznaniu zas┼éug C. Hintzego dla mineralogii ┼Ťwiatowej, a szczeg├│lnie za jego monumentaln─ů monografi─Ö ''Handbuch der Mineralogie'' (licz─ůc─ů 5000 stron druku), w roku 1878 nowo odkryty minera┼é o wzorze Ca2AlF7xH2O, nazwano carlhintzeitem.

Zbiory wroc┼éawskiego muzeum mineralogicznego znane by┼éy w ca┼éej Europie i przed I wojn─ů ┼Ťwiatow─ů odwiedzali je cz─Östo Polacy. Oto jak opisuje swoj─ů wizyt─Ö w tym muzeum Stanis┼éaw Ma┼ékowski, kt├│ry jako asystent prof. J├│zefa Morozewicza przed I wojn─ů ┼Ťwiatow─ů bra┼é udzia┼é w wycieczce studenckiej w Sudety: ''Ta ostatnia wycieczka obj─Ö┼éa swoim programem odwiedzenie s┼éynnych zbior├│w zak┼éadu mineralogicznego Uniwersytetu we Wroc┼éawiu, kt├│re demonstrowa┼é nam osobi┼Ťcie sam Hintze opowiadaj─ůc przy tym z wielkim humorem o swoich sukcesach w zakresie ich powi─Ökszenia. Sukcesy te polega┼éy na zr─Öcznym ''pozyskiwaniu'' z r├│┼╝nych cudzych zbior├│w upatrzonych okaz├│w, wbrew woli ich w┼éa┼Ťcicieli. By┼é to rodzaj sportu uprawianego przez niekt├│rych nami─Ötnych zbieraczy i kierownik├│w muze├│w. Naszej wycieczce, poza jowialnie usposobionym profesorem Hintzem, doc. Beyschlagiem i asystentami towarzyszyli wo┼║ni, kt├│rzy zbli┼╝ali si─Ö do nas, gdy na polecenie Hintzego otwierano gabloty''.

W roku 1871 Gabinet Mineralogiczny zostaje przemianowany na Instytut Mineralogiczny Uniwersytetu Wrocławskiego. Od 1880 roku dokonano zmiany nazwy Instytutu na Muzeum Mineralogiczne Uniwersytetu Wrocławskiego. Z kolei od roku 1897 następuje rozdział i wyodrębnienie nowych zakładów naukowych, a mianowicie Muzeum Mineralogicznego UWr., Instytutu Mineralogicznego UWr. i Instytutu Geologiczno-Paleontologicznego UWr. (dyrektorem był prof. F. Frech).

Od roku 1897 prof. C. Hintze by┼é jednocze┼Ťnie dyrektorem Muzeum Mineralogicznego i utworzonego ponownie Instytutu Mineralogicznego. Zbiory paleontologiczne natomiast przekazano Instytutowi Geologiczno-Paleontologicznemu.

  • Kurt Spangenberg (1889-1957)prof. Kurt Spangenberg
  • Arthur Sachs (1876-prof. Arthur Sachs
  • Ludwig Milch (1867-1928)prof. Ludwig Milch

W roku 1901 znów powołano Instytut i Muzeum Mineralogiczne. W okresie kadencji prof. Hintzego habilitowali się we Wrocławiu: dr Ludwig Milch i dr Artur Sachs - późniejsi profesorowie w latach 1900-1925. Po profesorze Hintze dyrektorem Instytutu został w roku 1917 prof. L. Milch.

W roku 1918 powo┼éano Instytut Mineralogiczno-Petrograficzny bez wydzielenia muzeum. Pocz─ůwszy od roku 1928 zmieniono nazw─Ö Instytutu na Instytut Mineralogiczno-Petrograficzny i Muzeum. Ostatecznie od roku 1929 kierownictwo tego instytutu wraz z muzeum przej─ů┼é prof. K. Spangenberg, kt├│ry na tym stanowisku przetrwa┼é do roku 1945.

  • Ko┼Ťci├│┼é w StrzegomiuKo┼Ťci├│┼é w Strzegomiu
  • Ko┼Ťci├│┼é w ┼ÜwierzawieKo┼Ťci├│┼é w ┼Üwierzawie

Pod koniec drugiej wojny ┼Ťwiatowej najcenniejsze zbiory mineralogiczne Uniwersytetu zosta┼éy wywiezione z Wroc┼éawia. To uchroni┼éo je od zniszczenia, na kt├│re mog┼éo by─ç nara┼╝one w ogarni─Ötym dzia┼éaniami wojennymi mie┼Ťcie. Najwi─Öksz─ů cz─Ö┼Ť─ç zbior├│w zdeponowano w ko┼Ťciele p.w. ┼Üw. Jana i ┼Üw. Katarzyny Aleksandryjskiej w ┼Üwierzawie oraz w ko┼Ťciele p.w. ┼Üw. Aposto┼é├│w Piotra i Paw┼éa Strzegomiu.

  • Kazimierz Ma┼Ťlankiewicz (1902-1981)prof. Kazimierz
    Ma┼Ťlankiewicz

W nied┼éugim czasie po wyzwoleniu Wroc┼éawia w 1945 roku i po obj─Öciu piastowskich Ziem Zachodnich przez w┼éadze polskie, dzi─Öki usilnym staraniom prof. Kazimierza Ma┼Ťlankiewicza, kierownika utworzonej w roku 1946 Katedry Mineralogii i Petrografii Uniwersytetu Wroc┼éawskiego oraz doc. Edwarda Zubika, p├│┼║niejszego dziekana Wydzia┼éu Nauk Przyrodniczych UWr., zbiory przechowywane w ┼Üwierzawie zosta┼éy sprowadzone do Wroc┼éawia. Nie wr├│ci┼éa natomiast ta cz─Ö┼Ť─ç zbioru mineralogicznego, kt├│r─ů wywieziono do Strzegomia. Zosta┼éa ona przewieziona do Warszawy, gdzie wcielono j─ů do kolekcji Muzeum Ziemi PAN.

  • Budynek Wydzia┼éu ArchitekturyBudynek Wydzia┼éu Architektury

Sprowadzone do Wroc┼éawia zbiory mineralogiczne pocz─ůtkowo przechowywano w budynku dawnej szko┼éy budowlanej przy ul. B.Prusa 53 (dzi┼Ť Wydzia┼é Architektury Politechniki Wroc┼éawskiej). Mimo trudno┼Ťci lokalowych i braku ludzi do pracy przyst─ůpiono do ich rozpakowywania, porz─ůdkowania i ewidencjonowania. Prace te prowadzi┼éa doc. Zofia Pentlak, zajmuj─ůca w latach 1947-1948 stanowisko kustosza zbior├│w. Jej zas┼éug─ů by┼éo wst─Öpne uporz─ůdkowanie cz─Ö┼Ťci zbioru oraz zestawienie ma┼éej podr─Öcznej kolekcji do cel├│w dydaktycznych. Poza nielicznymi wyj─ůtkami zbi├│r minera┼é├│w zapakowany w szufladach i skrzyniach wr├│ci┼é do Wroc┼éawia w dobrym stanie. R├│wnie┼╝ stare metryki inwentaryzacyjne by┼éy na og├│┼é do┼é─ůczone do poszczeg├│lnych okaz├│w. Nie zdo┼éano jedynie odzyska─ç minera┼é├│w solnych, kt├│re uleg┼éy zniszczeniu wskutek braku zabezpieczenia i konserwacji. Z powodu braku odpowiedniego pomieszczenia w budynku przy ul. B.Prusa minera┼éy nie by┼éy wystawiane.

  • Budynek przy ulicy CybulskiegoBudynek przy ulicy Cybulskiego

W 1952 roku Katedra Mineralogii i Petrografii, podobnie jak inne katedry geologiczne, zosta┼éa przeniesiona do gmachu przy ul. Cybulskiego, w kt├│rym do dzi┼Ť zajmuje cz─Ö┼Ť─ç pomieszcze┼ä w bramie nr 30. Wraz z ni─ů pow─Ödrowa┼éy i zbiory, kt├│rym oddano do dyspozycji pomieszczenia o powierzchni ok. 300 m2 na parterze budynku pomi─Ödzy bramami 32 a 34. Wiele trudu kosztowa┼éa przeprowadzka zbior├│w licz─ůcych oko┼éo 20 000 okaz├│w. Niemniej jednak, ju┼╝ w 1952 roku zorganizowano pierwsz─ů wystaw─Ö minera┼é├│w na potrzeby dydaktyki uniwersyteckiej, obejmuj─ůc─ů oko┼éo siedemset wybranych okaz├│w. Wystawa by┼éa umieszczona w korytarzu przysz┼éego muzeum, a przygotowywali j─ů dr Bogus┼éaw Bere┼Ť i mgr Edward Lis.

Do roku 1961 prowadzono tylko dorywcze prace przy porz─ůdkowaniu zbioru. Systematyczne jego uk┼éadanie i przygotowanie obja┼Ťnie┼ä w j─Özyku polskim dla okaz├│w przeznaczonych do ekspozycji rozpocz─Ö┼éa dr Maria Witkiewicz, zatrudniona w Uniwersytecie Wroc┼éawskim ju┼╝ w listopadzie 1945 r. W pracach tych w pocz─ůtkowym okresie uczestniczy┼é r├│wnie┼╝ dr Andrzej Grodzicki (obecnie emerytowany profesor UWr.). Dr M. Witkiewicz przypadaj─ů najwi─Öksze zas┼éugi w uporz─ůdkowaniu uniwersyteckich zbior├│w mineralogicznych po II wojnie ┼Ťwiatowej. Urz─ůdzenie ekspozycji z prawdziwego zdarzenia mo┼╝na by┼éo rozpocz─ů─ç dopiero w roku 1964, kiedy to d┼éugotrwa┼ée starania prof. Kazimierza Ma┼Ťlankiewicza, ├│wczesnego prorektora Uniwersytetu Wroc┼éawskiego, doprowadzi┼éy do rozpocz─Öcia generalnego remontu pomieszcze┼ä muzealnych. Remontem kierowa┼é w├│wczas ┼Ťwie┼╝o zaanga┼╝owany do pracy w Katedrze Mineralogii i Petrografii mgr Micha┼é Sachanbi┼äski.

  • dr Maria Witkiewiczdr Maria Witkiewicz

Otwarcie i udost─Öpnienie zbior├│w Muzeum Mineralogicznego, funkcjonuj─ůcego w obr─Öbie Katedry Mineralogii i Petrografii Uniwersytetu Wroc┼éawskiego, nast─ůpi┼éo w czerwcu 1966 roku w pierwszym dniu II Zjazdu Stowarzyszenia Geolog├│w Wychowank├│w Uniwersytetu Wroc┼éawskiego. Kierownictwo muzeum spoczywa┼éo w├│wczas w r─Ökach dr Marii Witkiewicz.

Po przej┼Ťciu dr M. Witkiewicz na emerytur─Ö w 1970 roku do Muzeum Mineralogicznego zosta┼éa zaanga┼╝owana na stanowisku kustosza W┼éadys┼éawa Majerowicz, a tak┼╝e student Janusz Janeczek (obecnie - profesor Uniwersytetu ┼Ül─ůskiego.) W 1977 roku kierownictwo Muzeum powierzono dr Micha┼éowi Sachanbi┼äskiemu. Decyzj─ů Rektora Uniwersytetu Wroc┼éawskiego z dnia 8 czerwca 1981 r. Muzeum Mineralogiczne zosta┼éo wyodr─Öbnione z Zak┼éadu Mineralogii i Petrografii i podniesione do rangi samodzielnego zak┼éadu w ramach Instytutu Nauk Geologicznych.

  • W┼éadys┼éawa MajerowiczW┼éadys┼éawa Majerowicz

Od tego roku dzia┼éa ono jako Muzeum Mineralogiczne Instytutu Nauk Geologicznych Uniwersytetu Wroc┼éawskiego, gromadz─ůc i udost─Öpniaj─ůc naukowe zbiory minera┼é├│w przede wszystkim na potrzeby dydaktyki akademickiej. W latach osiemdziesi─ůtych z muzeum odesz┼éy na zawsze trzy osoby bardzo zas┼éu┼╝one dla dziej├│w zbior├│w mineralogicznych we Wroc┼éawskim Uniwersytecie. W 1981 roku zmar┼é prof. Kazimierz Ma┼Ťlankliewicz oraz pani W┼éadys┼éawa Majerowicz, a w 1983 roku - dr Maria Witkiewicz.

W dniach 19-20.10.1985 r. odby┼é si─Ö we Wroc┼éawiu IX Walny Zjazd Stowarzyszenia Geolog├│w Wychowank├│w Uniwersytetu Wroc┼éawskiego, w trakcie kt├│rego uroczy┼Ťcie nadano Muzeum Mineralogicznemu imi─Ö Prof. Kazimierza Ma┼Ťlankiewicza, jako dow├│d ogromnej wdzi─Öczno┼Ťci ┼Ťrodowiska naukowego oraz uczni├│w dla wybitnego Pioniera i Tw├│rcy polskiej mineralogii we Wroc┼éawiu.

  • Budynek przy ulicy Ku┼║niczejBudynek przy ulicy Ku┼║niczej

W marcu 1994 roku otwarty został przy ul. Kuźniczej 21/22 (czyli na głównej osi kulturalno-turystycznej miasta) oddział Muzeum Mineralogicznego, przeznaczony nie tylko do dydaktyki akademickiej, ale przede wszystkim dla szerokich kręgów mieszkańców Wrocławia oraz turystów.

Z dniem 1 grudnia 1995 roku zarz─ůdzeniem Rektora Uniwersytetu Wroc┼éawskiego powo┼éano now─ů jednostk─Ö organizacyjn─ů w ramach Instytutu Nauk Geologicznych - Muzeum Mineralogiczne i Zak┼éad Gemmologii. Takie po┼é─ůczenie funkcji muzealnych - jedyny w Polsce wyodr─Öbniony zb├│r kamieni szlachetnych i ozdobnych, naukowych i dydaktycznych mia┼éo s┼éu┼╝y─ç kszta┼éceniu wysokiej klasy specjalist├│w z zakresu gemmologii.

  • Pow├│d┼║ w 1997 rokuPow├│d┼║ w 1997 roku
  • Pow├│d┼║ w 1997 rokuPow├│d┼║ w 1997 roku

W lipcu 1997 roku Wroc┼éaw nawiedzi┼éa pow├│d┼║. Zbiory i gabloty w oddziale przy ul. Ku┼║niczej zosta┼éy ewakuowane, co uchroni┼éo je przed zniszczeniem przez wody powodziowe, kt├│re wdar┼éy si─Ö do g┼é├│wnych sal ekspozycyjnych w poziomie podpiwniczenia. Natomiast przy ul. Cybulskiego, gdzie gmachy uniwersyteckie stoj─ů niemal tu┼╝ przy korycie Odry, wezbrane wody powodziowe opu┼Ťci┼éy koryto i podesz┼éy pod same okna Muzeum. Na szcz─Ö┼Ťcie nie wla┼éy si─Ö do pomieszcze┼ä muzealnych, natomiast dosta┼éy si─Ö do piwnic, w kt├│rych dokona┼éy zniszcze┼ä w zbiorach minera┼é├│w tam przechowywanych, w sprz─Öcie i aparaturze.

18 kwietnia 2008 r. w oddziale Muzeum - w sali, w której prezentowana jest stała wystawa meteorytów - odsłonięto tablicę ku czci Ernsta F.F. Chladniego (1756-1807).

Tablica ku czci Ernsta F.F. Chladniego (1756-1807)
Tablica ku czci Ernsta F.F. Chladniego

Ten luminarz ┼Ťwiatowej nauki prze┼éomu wiek├│w XVIII i XIX- zapisa┼é si─Ö szczeg├│lnie w badaniach nad natur─ů d┼║wi─Ök├│w oraz meteoryt├│w i zjawisk towarzysz─ůcych ich spadkom. St─ůd uznany jest przez spo┼éeczno┼Ť─ç ┼Ťwiatow─ů za Ojca akustyki i meteorytyki. Polskie Towarzystwo Akustyczne i Polskie Towarzystwo Meteorytowe we wsp├│┼épracy z Muzeum Mineralogicznym ufundowa┼éy tablic─Ö pami─ůtkow─ů, aby przypomnie─ç Jego pobyt z wyk┼éadami w Uniwersytecie we Wroc┼éawiu w roku 1807 i nieoczekiwan─ů, przedwczesn─ů ┼Ťmier─ç, oraz by uczci─ç Jego dorobek dla nauki ┼Ťwiatowej. Akt ods┼éoni─Öcia tablicy poprzedzi┼é obrady V Konferencji Meteorytowej Polskiego Towarzystwa Meteorytowego, maj─ůce miejsce w Auli Leopoldy┼äskiej oraz w Instytucie Nauk Geologicznych UWr. Jednocze┼Ťnie otwarto czasow─ů wystaw─Ö meteoryt├│w z prywatnych kolekcji cz┼éonk├│w Polskiego Towarzystwa Meteorytowego, w┼Ťr├│d kt├│rych zaprezentowano opr├│cz pi─Öknych okaz├│w meteoryt├│w m.in. ┼Üwiecie, Allende, Sichote Alin, tak┼╝e meteoryty spad┼ée lub odnalezione ca┼ékiem wsp├│┼écze┼Ťnie, m.in. Bassikounou, Dhofar, NWA.

  • prof. Micha┼é Sachanbi┼äskiprof. Micha┼é Sachanbi┼äski

31 sierpnia 2008 roku zakończył się ponad trzydziestoletni okres kierowania Muzeum Mineralogicznym i Zakładem Gemmologii przez prof. dr habil. Michała Sachanbińskiego. Z dniem 1 października 2008 roku Władze Uniwersytetu powierzyły tę funkcję dr habil. prof. UWr Piotrowi Kazimierzowi Guni.

Dnia 12 marca 2013r. decyzj─ů Rektora Uniwersytetu Wroc┼éawskiego Muzeum Mineralogiczne im. Kazimierza Ma┼Ťlankiewicza zosta┼éo wydzielone jako jednostka naukowa w strukturze Wydzia┼éu Nauk o Ziemi i Kszta┼étowania ┼Ürodowiska.



Współczesne zbiory Muzeum Mineralogicznego

  • prof. Alfred Majerowiczprof. Alfred Majerowicz

Najstarsze w Polsce Muzeum Mineralogiczne Uniwersytetu Wroc┼éawskiego, nosz─ůce imi─Ö prof. Kazimierza Ma┼Ťlankiewicza, posiada bogate zbiory mineralogiczne zaliczane do najwi─Ökszych w kraju. Licz─ů one ponad 27 tysi─Öcy okaz├│w, w tym: ok. 7,5 tys. minera┼é├│w zebranych z terytorium Polski, ponad 19 tys. minera┼é├│w pochodz─ůcych z r├│┼╝nych miejsc na ┼Ťwiecie, 160 meteoryt├│w, ponad 400 kamieni szlachetnych i ozdobnych. Zbiory pochodz─ů z zachowanych kolekcji przedwojennego muzeum. oraz zosta┼éy zebrane lub podarowane po roku 1945. Do okaz├│w wyj─ůtkowych w zbiorach Muzeum nale┼╝─ů holotypy i kotypy. W muzeum jest pi─Ö─ç holotyp├│w, czyli minera┼é├│w po raz pierwszy na ┼Ťwiecie opisanych: sarkopsydu z Micha┼ékowej w G├│rach Sowich opisanego przez M.Websky`ego w 1868 r., l├╝neburgitu z L├╝neburg w Niemczech opisanego przez C.N├Âllner`a w 1870 r., a├źrenitu z Pirenej├│w opisanego przez A. von Lasssaulx`a w 1876 r., strengitu z kopalni Eleonore w D├╝nsberg w Niemczech opisanego przez A.Nies`a w 1877 r., jask├│lskitu ze z┼éo┼╝a Vena w Bergslagen w Szwecji opisanego przez M.A. Zakrzewskiego w 1984 r., oraz szesna┼Ťcie okaz├│w kotyp├│w minera┼é├│w: ardennitu, davreuxitu, sarkopsydu i stilpnomelanu. Muzeum jest zarejestrowane w Mi─Ödzynarodowej Asocjacji Muze├│w Mineralogicznych. Prezentowane jest te┼╝ w przewodniku po najwa┼╝niejszych muzeach mineralogicznych ┼Ťwiata, kt├│ry ukaza┼é si─Ö z pocz─ůtkiem nowego tysi─ůclecia. Rozpoczynaj─ůc oficjalnie swoj─ů dzia┼éalno┼Ť─ç w 1966 r. Muzeum Mineralogiczne Instytutu Nauk Geologicznych mog┼éo w znacznej mierze korzysta─ç ze zbior├│w zgromadzonych przed 1945 r. i przyst─ůpi─ç do systematycznego ich uzupe┼éniania i wzbogacania. Wiele okaz├│w trafi┼éo do zbior├│w mineralogicznych od os├│b prywatnych oraz instytucji. Ju┼╝ w 1955 r. zbi├│r znacznie powi─Ökszy┼é si─Ö dzi─Öki pozyskaniu przez ├│wczesnego asystenta Katedry Mineralogii i Petrografii mgra. Alfreda Majerowicza (obecnie prof. zwycz. w UWr.) minera┼é├│w z kopalni ''Wolno┼Ť─ç'' w Kowarach. Szczeg├│lnie cenny dar w postaci minera┼é├│w ┼Ťl─ůskich otrzyma┼éo Muzeum w 1979 r. od Oddzia┼éu Dolno┼Ťl─ůskiego Polskiego Towarzystwa Przyjaci├│┼é o Ziemi. Tak┼╝e Bank Zachodni S.A. przekaza┼é w 1995 r. kolekcj─Ö minera┼é├│w z pegmatyt├│w strzegomskich, kt├│r─ů zakupi┼é od zbieracza Jana Finika ze Strzegomia. Do grona hojnych darczy┼äc├│w wpisali si─Ö tak┼╝e liczni zbieracze i kolekcjonerzy. Przyk┼éadowo zbieracze. ze Szwajcarii, zrzeszeni w Szwajcarskim Towarzystwie Poszukiwaczy w Lucernie, przekazali w 1995 i 1996 kolekcje minera┼é├│w, zebranych przez nich w Alpach. Zbieracze z Gold-Clubu Klubu Czeskich Kopaczy Z┼éota z Kutnej Hory przekazali kolekcj─Ö minera┼é├│w czeskich. 10 listopada 2011r. w oddziale Muzeum przy ul. Ku┼║niczej uroczy┼Ťcie otwarto wystaw─Ö "Minera┼éy wschodniej Bawarii". Prezentowane na niej okazy stanowi┼éy cz─Ö┼Ť─ç bogatego, bo licz─ůcego ponad 1500 okaz├│w zbioru podarowanego przez Norberta Klose z Gunzenhausen. 23 maja 2014 roku, r├│wnie┼╝ w oddziale Muzeum, uroczy┼Ťcie otwarto wystaw─Ö "Minera┼éy pegmatyt├│w z Pi┼éawy G├│rnej" pod patronatem DSS SA. Okazy na niej prezentowane zosta┼éy przekazane przez zesp├│┼é badawczy (projekt NCN-NN307241737) pod kierunkiem prof. AGH dr. hab. in┼╝. Adama Pieczki. Muzeum otrzymuje tak┼╝e okazy mineralogiczne od pracownik├│w Instytutu Nauk Geologicznych UWr, cz┼éonk├│w Studenckiego Ko┼éa Naukowego Geolog├│w UWr, Pracowni Us┼éug Geologicznych "WROMIN"" oraz licznych kolekcjoner├│w i os├│b prywatnych.

Obecne zbiory Muzeum uporz─ůdkowane s─ů w czterech dzia┼éach: minera┼éy ┼Ťwiata, minera┼éy Polski, kamienie szlachetne i ozdobne oraz meteoryty. Zbi├│r minera┼é├│w ┼Ťwiata obejmuje okazy z r├│┼╝nych region├│w globu ziemskiego. ┼ü─ůczna liczba okaz├│w zgromadzonych w tym dziale wynosi ok. 15 tysi─Öcy. Najwi─Öksze znaczenie ma kolekcja Polski gromadzona w uk┼éadzie systematycznym i regionalnym, stale uzupe┼éniana oraz wzbogacana w celu stworzenia najbardziej reprezentatywnego , maksymalnie pe┼énego zbioru, szczeg├│lnie z rejonu zachodniej Polski. Wyr├│┼╝niaj─ů si─Ö tu ze wzgl─Ödu na warto┼Ť─ç naukow─ů i ekspozycyjn─ů: bogata kolekcja minera┼é├│w z obszaru Dolnego ┼Ül─ůska, zawieraj─ůca okazy pochodz─ůce z nieczynnych ju┼╝ dzi┼Ť kopal┼ä w Starej G├│rze, Ciechanowicach, Miedziance, Kowarach, Z┼éotym Stoku, kolekcja minera┼é├│w pegmatytowych z granitoid├│w dolno┼Ťl─ůskich, kolekcja minera┼é├│w rudnych z┼é├│┼╝ cynku i o┼éowiu z obszaru ┼Ťl─ůsko-krakowskiego i efektowna kolekcja polskich kamieni szlachetnych i ozdobnych. Zbi├│r meteoryt├│w nale┼╝y do najwi─Ökszych w kraju i liczy 153 okazy.

Wystawiennictwo i popularyzacja mineralogii

Jednym z wa┼╝niejszych zada┼ä podejmowanych przez Muzeum Mineralogiczne jest upowszechnianie wiedzy o minera┼éach. Podstawow─ů rol─Ö spe┼éniaj─ů tu wystawy, kt├│re zawsze by┼éy g┼é├│wnym i specyficznym dla tej instytucji ┼Ťrodkiem popularyzacji nauki. W pierwszych latach swego istnienia muzeum mia┼éo trzy sta┼ée wystawy w osobnych salach. Po ponownym udost─Öpnieniu zbior├│w w 1966 r. w salach budynku przy ul. Cybulskiego przyj─Öto koncepcj─Ö eksponowania wystaw sta┼éych i czasowych. Wystawy sta┼ée otwiera ekspozycja zatytu┼éowana ''Minera┼éy ┼Üwiata'', kt├│rej zadaniem jest zapoznanie zwiedzaj─ůcych z najwa┼╝niejszymi minera┼éami wyst─Öpuj─ůcymi na Ziemi. Ekspozycja przedstawia najbardziej reprezentatywn─ů cz─Ö┼Ť─ç zbioru minera┼é├│w zgromadzonych w Muzeum. Jest ona przeznaczona przede wszystkim na potrzeby dydaktyki dla student├│w geologii. Minera┼éy u┼éo┼╝ono wed┼éug systematyki przyj─Ötej przez H.Strunza (1996) i A. Bolewskiego (1965). Wystawiono ponad 1100 minera┼é├│w w 13 zabytkowych gablotach. Do sta┼éych ekspozycji muzeum nale┼╝─ů r├│wnie┼╝ ''Minera┼éy Polski'' i ''Minera┼éy pegmatyt├│w strzegomskich''.

W oddziale Muzeum przy ul. Ku┼║niczej 21/22 zainstalowane s─ů wystawy sta┼ée: ''Meteoryty'', ''Minera┼éy Polski'', ''Kamienie szlachetne i ozdobne'',''Kamienie szlachetne i ozdobne - Grupa Krzemionki'', ''Minera┼éy pegmatyt├│w strzegomskich'', "Agaty G├│r Kaczawskich" oraz wystawy czasowe.

Opr├│cz wystaw przeznaczonych dla szerokich kr─Ög├│w odbiorc├│w, organizowane s─ů r├│wnie┼╝ wystawy naukowe (specjalistyczne), prezentuj─ůce dorobek w pewnych dzia┼éach nauk mineralogicznych. Od 1966 r. eksponowane by┼éy wystawy czasowe, mi─Ödzy innymi ''Surowce mineralne Dolnego ┼Ül─ůska'', ''Ziemia widziana z kosmosu'' wsp├│lnie z Muzeum Ziemi PAN w Warszawie, gdzie pokazano pr├│bk─Ö bazaltu z ksi─Ö┼╝yca, ''Polskie kamienie szlachetne i ozdobne'', ''Minera┼éy pegmatyt├│w strzegomskich''.

Wystawa ''Polskie kamienie szlachetne i ozdobne'' z du┼╝ym powodzeniem by┼éa eksponowana za granic─ů. Ponadto wystawa ta prezentowana w Muzeum Ziemi PAN w Warszawie uzyska┼éa dyplom uznania prezydenta Warszawy. Od lat 90-tych ub. wieku wzmog┼éo si─Ö w Muzeum wystawiennictwo czasowe. Szczeg├│lnie cz─Östo w oddziale by┼éy czasowo prezentowane zbiory z innych plac├│wek muzealnych, z kolekcji prywatnych oraz ze zbior├│w w┼éasnych Muzeum. Tak┼╝e zbiory Muzeum Mineralogicznego go┼Ťci┼éy czasowo w licznych miastach Polski, a nawet poza jej granicami - w Niemczech, w Czechach i na Litwie. (Lista wystaw z lat 1995-2008 jest zaprezentowana w za┼é─ůczniku.)

Literatura:
Bogdański J., 2002: Wzorce minerałów w kolekcji Muzeum Mineralogicznego Uniwersytetu Wrocławskiego. Acta Universitas Wratislaviensis No 2370, Prace Geologiczno-Mineralogiczne, T. 72, Wrocław
Bogda┼äski J., 1999: Historische Typ-Minerale in der Sammlung des Mineralogischen Museum der Universit├Ąt von Wroc┼éaw (Breslau). Aufschluss 50, Heidelberg, 9/10 1999
Gorczyca-Skała J., 1991: Muzeum Geologiczne Instytutu Nauk Geologicznych Uniwersytetu Wrocławskiego. Acta Universitas Wratislaviensis No 1276, Prace Geologiczno-Mineralogiczne, T. 19, Wrocław
Gorczyca-Skała J., 1995: 50 lat polskiej geologii na Uniwersytecie Wrocławskim. Acta Universitas Wratislaviensis No 1739, Prace Geologiczno-Mineralogiczne, T. 50, Wrocław
Gorczyca-Skała J., Stein H., 1998: Ferdinand Roemer in Breslau Hochschullerhrer und Museumgründer. W: Gesammelte Welten. Verlag Gebrüder Gerstenberg
Grodzicki A. - red., 2003: Historia nauk geologicznych na Uniwersytecie Wrocławskim 1811-2003., red.: Wydawnictwo Uniwersytetu Wrocławskiego, Wrocław
Kaufman G., 1911: Fortschritt zur Feier des hundertj├Ąhrigen Bestehens der Universit├Ąt Breslau., 2. Teil, Breslau
Kryza R. - red., 2003: 30 lat specjalizacji ''Mineralogia i petrologia'' na Uniwersytecie Wrocławskim., Wydawnictwo APIS, Wrocław
Pater M., 1997: Historia Uniwersytetu Wrocławskiego do roku 1918. Wrocław
Roemer F., 1868: Das mineralogische Museum der k├Âniglichen Universit├Ąt. Breslau
Sachanbiński M., Wierzbicki Z., 1987: Z dziejów zbiorów mineralogicznych Uniwersytetu Wrocławskiego., Acta Universitas Wratislaviensis No 788, Prace Geologiczno-Mineralogiczne, T. 10, Wrocław
Sachanbiński M., Wierzbicki Z., 1987: Zarys historii nauk mineralogicznych na Uniwersytecie Wrocławskim., Acta Universitas Wratislaviensis No 1917, Prace Geologiczno-Mineralogiczne, T. 55 , Wrocław
V├Âlkel H., 2002: Mineralogen und Geologen in Breslau. (Geschichte der Geowissenschaft an der Universit├Ąt Breslau von 1811 bis 1945)., Bode Verlag, Haltern
Wierzbicki Z., 1989: Przyczynek do historii rozwoju mineralogii 1650-1860., Acta Universitas Wratislaviensis No 1053, Prace Geologiczno-Mineralogiczne, T. 15, Wrocław
Więcek A., 1997: Muzea wrocławskie., Wrocław